Interrex - król tymaczsowy (1572-1764)

Interrex = międzykról

Interrex, czyli międzykról lub król tymczasowy. Był to dostojnik państwowy, którego powoływano na czas interregnum. Pierwszej próby wprowadzenia w Królestwie Polskim tego urzędu starano się dokonać w 1382r. po śmierci Ludwika Andegaweńskiego, jednak bezskutecznie. Również podczas XV wiecznych okresów bezkrólewia panowie polscy woleli wyznaczyć ciała kolegialne niż powierzyć władze jednej osobie. Dopiero bezpotomna śmierć Zygmunta II Augusta i przyjęcie w Rzeczpospolitej praktyki wolnej elekcji spowodowały potrzebę wprowadzenia do ustroju państwa regencji.

W 1572r. postanowiono, że każdorazowo po śmierci monarchy będzie powoływany interrex. W owych czasach istniały dwa stronnictwa. Jedno- katolickie optujące za Prymasem Polski, drugie- ewangelickie, które regentem widziało Marszałka Wielkigo Koronnego. Ostatecznie wygrała kandydatura pierwsza. Metropolita arcybiskup gnieźnieński jako pierwszy senator i najwyższy dostojnik kościelny w państwie od tej pory występował jako interrex Rzeczpospolitej Obojga Narodów w zastępstwie króla, cała władza natomiast należała do "Kaptura", czyli konfederacji szlacheckiej.

Zadania regencyjne były ograniczone należały do nich: reprezentowanie kraju w sprawach międzynarodowych i kierowanie administracją. Kończyły się w momencie wyboru nowego władcy i zatwierdzenia przez niego praw. Ze względu na brak króla zadaniem prymasa-interrexa stało się organizowanie i przewodniczenie zgromadzeniom szlacheckim:
1)Konwokacji
2)Elekcji

Polscy Interrex

Osoba	Rok panowania jako Interrex	Lata życia	Prymas Polski od	Uwagi
Jakub Uchański	1572-1573 i 1575	1502-1581	1562	-
Stanisław Karnkowski	1586-1587	1520-1603	1581	-
Jan Wężyk	1632	1575-1638	1626	-
Maciej Łubieński	1648	1572-1652	1642	-
Mikołaj Prażmowski	1668-1669	1666-1673	1666	-
Kazimierz Florian Czartoryski	1673-1674	1620-1674	1673	zmarł w trakcie Elekcji, zastąpił go na stanowisku przewodniczącego obrad biskup krakowski Andrzej Trzebicki
Michał Stefan Radziejowski	1696-1697 i 1704	1645-1705	1688	ogłosił interregnum w 1704 za co papież Klemens XI pozbawił go jurysdykcji, podczas Elekcji zastąpił go biskup poznański Mikołaj Święcicki
Teodor Stanisław Potocki	1733	1664-1738	1722	-
Władysław Aleksander Łubieński	1763-1764	1703-1767	1759	-

Autor(ka) artykułu: Mustumius
Źródło:

Polskie Dzieje - Historia Polski w Internecie