(ok. 1595-1657), szlachcic polski, hetman kozacki, bohater narodowy Ukrainy. W l. 1648-54 przywódca buntu Kozaków przeciwko Rzeczypospolitej, dążył do uzyskania niezależności Ukrainy zawierając ryzykowne związki polityczne najpierw z Tatarami, a potem z Rosją; na mocy ugody w Perejesławiu z 1654 r Ukraina została włączona do Rosji; w czasie potopu szwedzkiego zawarł sojusz z Moskwą, księciem Siedmiogrodu i Karolem X Gustawem, planując rozbiór Rzeczypospolitej.